Yazan Dr. Nurfer TERCAN

Bir parti ismi değişirken bir ülkenin siyasal hafızası da değişir mi?

Kazakistan’da 23 Ağustos 2026 günü sandığa giden seçmenin önünde yalnızca yeni bir parlamento seçimi yoktu. Aslında bir devrin dili de sandıktaydı.

Merkez Seçim Komisyonunun 24 Ağustos’ta açıkladığı ön sonuçlara göre 12 milyon 623 bin 289 kayıtlı seçmenin 9 milyon 351 bin 539’u oy kullandı. Katılım yüzde 74,08’e ulaştı. Kuruluşunun üzerinden henüz dört ay geçmemiş olan Adilet Partisi ise oyların yüzde 71,17’sini aldı.

23 Ağustos 2026 ön sonuçlarına göre tablo şöyle oluştu:

Adilet yüzde 71,17; Auyl yüzde 6,26; Respublica yüzde 5,56; Ak Zhol yüzde 5,21; Ulusal Sosyal Demokrat Parti yüzde 5,11; Kazakistan Halk Partisi yüzde 3,11; Baytaq yüzde 1,07. “Hepsine karşı” seçeneğini tercih edenlerin oranı ise yüzde 2,51 oldu.

Seçim barajı yüzde 5.

Adilet, 145 sandalyeli yeni Kurultay’ın yaklaşık 110 sandalyesini almaya hazırlanıyor.

Fakat rakamların arkasındaki asıl hikâye yüzde 71,17 değildir.

Asıl hikâye şu sorudadır:

Kazakistan neden birkaç yıl içinde Nur Otan’dan Amanat’a, şimdi de Amanat’tan Adilet’e geçti?

Çünkü bazen bir partinin ismi değiştirilirken aslında toplumla yapılan sözleşmenin dili değiştirilmektedir.

Kazakistan’da son birkaç yılda yaşanan dönüşüm tam da böyle bir anlam değişimidir.

ÖNCE NUR OTAN VARDI

Nur Otan, bağımsız Kazakistan’ın ilk büyük siyasal döneminin adıydı.

Yıllar boyunca yalnızca bir siyasi teşkilat değil, Nursultan Nazarbayev döneminin kurumsal hafızasını taşıyan başlıca yapılardan biri hâline geldi. Parlamentoyu, bürokrasiyi, yerel yönetimleri ve siyasi kariyer basamaklarını aynı anda kesen bir omurgaydı.

Bu nedenle “Nur Otan” ismi zaman içinde yalnızca sözlük anlamıyla okunamazdı.

Bir dönemi çağrıştırıyordu.

Bir liderliği.

Bir yönetim tarzını.

Bir devlet inşa sürecini.

Bir kuşağın siyasi hafızasını.

Üstelik ismin kendisinde herkesin bildiği bir çift anlam vardı. “Nur” hem ışık demekti hem de Nursultan.

Bir partinin adının aynı zamanda bir kişinin adını çağrıştırması, siyasal kişiselleşmenin sembolik olarak son derece güçlü örneklerinden biriydi.

Fakat her siyasi marka, kendisini doğuran dönemle birlikte yaşlanır.

Ocak 2022 olayları Kazakistan açısından tam da bu nedenle yalnızca birkaç günlük toplumsal sarsıntı değildi. Devlet ile toplum arasındaki ilişkinin yeniden düşünülmesini zorlayan tarihsel bir kırılmaydı.

O günlerde Nazarbayev’in parti başkanlığı Tokayev’e geçti; ardından semboller birbiri ardına değişmeye başladı.

NUR OTAN NEDEN AMANAT OLDU?

1 Mart 2022’de Nur Otan’ın adı Amanat olarak değiştirildi.

“Amanat”, Kazakça ve Türk dünyasının ortak anlam dünyasında son derece güçlü bir kelimedir.

Emanet.

Bir önceki kuşaktan devralınan sorumluluk.

Korunması gereken değer.

Gelecek kuşağa teslim edilmesi gereken miras.

Dönemin resmî açıklamalarında da kelime, “ataların mirası ve gelecek nesillere mesaj” anlamıyla anlatılmıştı.

Bu nedenle Nur Otan’dan Amanat’a geçişi yalnızca tabela değişikliği olarak okumak yetersiz olur.

Çünkü isimde son derece dikkat çekici bir anlam kayması vardır:

Kişi ve dönem çağrışımından, sorumluluk kavramına geçiş.

Yapılan işlem bir ekleme değil, bir çıkarmadır.

Adeta şöyle deniyordu:

Bir dönem sona eriyor olabilir; fakat devlet devam ediyor. İsim değişebilir; fakat süreklilik korunmalıdır. Hafıza silinmemeli, fakat yeniden anlamlandırılmalıdır.

Tokayev aynı günlerde “Yeni Kazakistan” söylemini de güçlendirdi. 16 Mart 2022’de açıkladığı reform paketinde siyasi sistemin yeniden yapılandırılması gerektiğini söyledi.

Dolayısıyla Amanat yalnızca yeni bir isim değildi.

2022 sonrası Kazakistan’ın geçiş kelimesiydi.

Fakat bugün görüyoruz ki Amanat da nihai durak değilmiş.

Bir emanet, tanımı gereği geçicidir. Taşınır ve teslim edilir.

Belki de kelime, daha baştan kendi sonunu içinde taşıyordu.

ŞİMDİ NEDEN ADİLET?

2026’ya geldiğimizde yeni bir kelime ortaya çıktı:

Әділет — Adilet.

Türkçesi: Adalet.

Yeni parti Mayıs 2026’da kuruldu. 7 Mayıs’ta eski Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Aybek Dadebay genel başkan seçildi; 1 Haziran’da devlet kaydını aldı. Haziran ayında ise Amanat’ın Adilet’e katılması kararlaştırıldı.

Yani ülkenin yıllardır en büyük siyasi teşkilatı, seçimden yaklaşık iki ay önce yeni bir çatının altına taşındı.

Bu ayrıntı önemlidir.

Çünkü teknik olarak yalnızca “Amanat’ın adı Adilet oldu” demek tam doğru değildir. Yeni bir siyasi tüzel kişilik oluşturuldu ve eski büyük teşkilat bu yapının içine taşındı.

Sembolik olarak bu çok daha güçlü bir işlemdir.

Eski binanın yalnızca tabelası değiştirilmemiştir.

Yeni bir bina inşa edildiği söylenmiş ve eski yapı onun içine taşınmıştır.

Aradaki fark hukuki olduğu kadar psikolojiktir de.

Bir isim değişikliğinde geçmiş sizinle birlikte gelir; yeni bir kuruluşta geçmiş, devraldığınız bir şey hâline gelir.

Birincisinde tarihin sahibisinizdir.

İkincisinde mirasçısı.

Peki neden adalet?

Çünkü 21. yüzyıl toplumlarında devletlerin karşısındaki en önemli mesele artık yalnızca ekonomik büyüme değildir.

İnsanlar başka sorular soruyor:

Büyüme kimin için?

Fırsatlar kimler için?

İyi eğitim kimin için?

İyi iş kimin için?

Kaynaklardan kim yararlanıyor?

Kanun herkes için aynı mı?

Başarı gerçekten emekle mümkün mü?

Bir ülkede kişi başına gelir artabilir. Yeni yollar yapılabilir. Yeni şehirler kurulabilir. Teknolojik dönüşüm gerçekleştirilebilir.

Fakat toplumun geniş kesimlerinde “hayat adil değil” duygusu oluşuyorsa yalnızca ekonomik göstergeler toplumsal tatmini sağlayamaz.

Ocak 2022’nin sıvılaştırılmış gaz fiyatlarındaki artışla başlayıp bambaşka bir yere varmış olması tam da bu tespitin sahadaki karşılığıydı.

Fiyat kıvılcımdı.

Yangının yakıtı başka bir yerdeydi.

Adilet isminin tam burada seçilmesi, tesadüf sayılamayacak kadar anlamlıdır.

Parti programında da adalet, hukuk ve düzen, sorumluluk, emek ve vatanseverlik kavramları merkeze yerleştiriliyor.

Yani yeni dönemin meşruiyet kelimesi artık yalnızca istikrar değildir.

Adalettir.

ÜÇ İSİM, ÜÇ DÖNEM

Belki Kazakistan’ın son çeyrek yüzyılını yalnızca üç kelime üzerinden bile okumak mümkündür:

Nur Otan — Kuruluş ve süreklilik.

Amanat — Devir teslim ve sorumluluk.

Adilet — Adalet ve yeniden meşruiyet arayışı.

Parti isimleri bu açıdan Kazakistan’ın devlet düşüncesindeki dönüşümün küçük fakat son derece anlamlı göstergeleridir.

İlk dönem şu soruyu soruyordu:

Devlet nasıl kurulacak ve korunacak?

İkinci dönem:

Devralınan yapı nasıl sürdürülecek?

Şimdiki dönem ise giderek çok daha zor bir soruyla karşı karşıya:

Vatandaş bu yapının kendisine adil davrandığına inanacak mı?

Üçü aynı soru değildir.

Ve üçüncüsü, ilk ikisinden farklı olarak, cevabı yalnızca devletin değil toplumun verdiği bir sorudur.

KURULTAY NEDEN ÖNEMLİ?

2026 seçimlerinin bir başka tarihsel özelliği daha var.

Kazakistan artık eski Senato–Meclis yapısıyla değil, 145 üyeli tek meclisli Kurultay sistemiyle yoluna devam ediyor.

Yeni anayasa 15 Mart 2026 referandumunda kabul edildi ve 1 Temmuz’da yürürlüğe girdi. 23 Ağustos seçimi yeni anayasal düzenin ilk büyük sınavı oldu.

Burada terminoloji de önemlidir.

“Kurultay” sıradan bir teknik isim değildir.

Türk ve bozkır devlet geleneğinin siyasal hafızasında danışma, temsil ve ortak meselelerin görüşülmesi anlamını taşır.

Üstelik kelime Kazakistan’ın yakın siyasetinde zaten kullanımdaydı. 2022’de kurulan Ulusal Kurultay bir istişare platformu olarak çalışıyordu.

Şimdi aynı kelime, danışma organından yasama organının adına taşındı.

Dolayısıyla bir tarafta Adilet, diğer tarafta Kurultay bulunmaktadır.

Adalet ve danışma.

Kavramsal düzeyde son derece güçlü iki tercih.

Fakat bundan sonra mesele kavramlardan sonuçlara geçebilmektir.

Çünkü:

Tarih bir ülkeyi seçtiği kelimelerle değil, o kelimelerin içini ne kadar doldurduğuyla değerlendirir.

YENİ ANAYASA YALNIZCA MECLİSİ DEĞİŞTİRMEDİ

Kamuoyunda daha çok tek meclisliliğe odaklanıldı. Oysa 2026 Anayasası bundan çok daha geniş bir mimari değişiklik getirdi.

Senato kaldırıldı.

Cumhurbaşkanının yasama organına üye atama kotası sona erdi.

Ölüm cezası anayasa metninde açıkça yasaklandı.

Bölgelere ve yerel yönetimlere daha geniş özerklik tanındı.

Ulusal diyalog için bir Halk Konseyi öngörüldü.

Ve mevcut milletvekillerinden hiçbiri yeni meclise kendiliğinden geçmedi; herkes yeniden seçmen önüne çıktı.

Bunların bir bölümü, gücün merkezden dağıtılması yönünde okunabilecek adımlardır.

Fakat aynı anayasa bir şey daha getirdi:

Cumhurbaşkanı yardımcılığı.

Bu makam cumhurbaşkanı tarafından atanıyor ve parlamentonun basit çoğunluğuyla onaylanıyor.

Tokayev, seçim günü sandık başında ismin kısa süre içinde açıklanacağını, bu kişinin kamuoyunun yakından tanıdığı biri olduğunu söyledi ve makamın içinde bulunulan zor dönemde gerekli olduğunu vurguladı.

Bir ülkede yeni bir cumhurbaşkanı yardımcılığı makamı oluşturulduğunda siyaset biliminin soracağı sorulardan biri kaçınılmazdır:

Bu makam yalnızca bir yardımcılık mıdır, yoksa gelecekte bir halefiyet mekanizmasının parçasına dönüşebilir mi?

Bunun cevabını yalnızca anayasa metni değil, zaman ve siyasi pratik verecektir.

VE 7 TEMMUZ KARARI

Bütün bu tabloyu yeniden okumayı gerektiren önemli gelişmelerden biri de 7 Temmuz 2026’da yaşandı.

Anayasa Mahkemesi, yeni anayasadaki sınırlamaların yeni anayasal düzen altında yapılan seçim ve atamalar bakımından uygulanmasına ilişkin bir yorum ortaya koydu.

Bunun siyasi anlamı son derece önemlidir.

Çünkü yeni anayasal düzen ile önceki anayasal dönem arasındaki görev sürelerinin nasıl değerlendirileceği meselesi, Kazakistan’ın gelecekteki cumhurbaşkanlığı takvimini doğrudan ilgilendiriyor.

Mahkeme hukuki bir imkân alanı açabilir; fakat siyasi kararı sonuçta toplum ve seçim süreci belirleyecektir.

Tokayev de seçim günü yeniden aday olup olmayacağı sorusuna bunu söylemek için henüz erken olduğu cevabını verdi.

Dolayısıyla birkaç ay öncesine kadar daha öngörülebilir görünen siyasi takvim bugün daha açık uçlu hâle gelmiştir.

Ve bu durum daha büyük bir soruyu beraberinde getiriyor:

Bir anayasal düzen değiştiğinde kurumsal süreklilik hangi zemine yaslanacaktır?

Bu Kazakistan’a özgü bir soru değildir.

Modern siyaset biliminin en önemli meselelerinden biri tam olarak budur:

Kurumlar kişilere mi göre biçimlenir, kişiler mi kurumların koyduğu sınırlar içinde hareket eder?

YÜZDE 71,17 BAŞKA BİR SORUYU DA GETİRİYOR

Adilet’in yüzde 71,17 oy alması güçlü bir seçim sonucudur.

Fakat siyaset bilimi açısından yüksek oy oranı yalnızca güç göstergesi değildir.

Aynı zamanda büyük bir sorumluluk yüküdür.

Çünkü yüzde 71’lik destekten sonra mazeret alanı küçülür.

Ekonomi kötü giderse…

Hayat pahalılığı artarsa…

Gençler geleceklerini başka ülkelerde aramaya başlarsa…

Bölgeler arasındaki gelişmişlik farkları büyürse…

Gelir dağılımındaki adaletsizlik hissi güçlenirse…

Eğitimde fırsat eşitliği sağlanamazsa…

Liyakat konusunda toplum ikna olmazsa…

“Adilet” kelimesinin kendisi bir gün partinin karşısına soru olarak çıkar.

Çünkü adalet kelimesini isminize aldığınız anda toplum sizden sıradan bir yönetim değil, adaletin görünür sonuçlarını ister.

İsim böylece bir avantaj olduğu kadar bir ölçüye de dönüşür.

Siyasette isim seçmek, aynı zamanda kendi sınav sorunuzu yazmaktır.

MUHALEFETİN YÜZDE BEŞLİK KORİDORU

Seçim sonuçlarının belki de en ilginç kısmı, Adilet’in yüzde 71’i kadar diğer partilerin dağılımıdır.

Auyl yüzde 6,26.

Respublica yüzde 5,56.

Ak Zhol yüzde 5,21.

Ulusal Sosyal Demokrat Parti yüzde 5,11.

Dört partinin neredeyse aynı dar bantta bulunması dikkat çekicidir.

Uluslararası seçim gözlemcilerinin değerlendirmelerinde de siyasal çoğulculuk, gerçek muhalefetin temsil imkânları ve bağımsız adayların konumu üzerinde duruluyor.

Bu tablo Kazakistan’ın geleceğine ilişkin önemli bir soru doğuruyor:

Kurultay gerçek bir tartışma ve denetim alanı mı olacak, yoksa büyük bir merkez partinin etrafında bulunan daha küçük siyasi renklerden oluşan bir yapı mı?

Bu sorunun cevabı seçim gecesi verilemez.

Kurultay’ın çalışması gösterecektir.

Bir muhalefet partisinin varlığı ile etkili olması aynı şey değildir.

Önemli olan yalnızca milletvekili sayısı değildir.

Kanun tekliflerini değiştirebiliyor mu?

Toplumsal sorunları gündeme taşıyabiliyor mu?

Hükümet politikalarını sorgulayabiliyor mu?

Kamuoyuna alternatif üretebiliyor mu?

Kurultay gerçek tartışmalara sahne oluyor mu?

Siyasi çoğulculuk tam da burada ölçülür.

BURADA BİR ÇELİŞKİ DE VAR

Yeni sistem hakkında gözden kaçırılmaması gereken önemli bir nokta bulunuyor.

2023 seçiminde parlamentonun bir bölümü tek kişilik seçim çevrelerinden seçilebiliyor ve bağımsız adayların yarışmasına imkân bulunuyordu.

Yeni Kurultay ise ülke çapında seçim çevresine ve kapalı parti listelerine dayalı orantılı seçim sistemiyle oluşuyor.

“Kapalı” kelimesi burada teknik bir ayrıntı değildir.

Seçmen bir isme değil, bir listeye oy veriyor.

Listedeki sıralamayı ise parti yönetimi belirliyor.

Bunun siyasi sonuçları üzerinde düşünmek gerekir.

Çünkü milletvekilinin siyasi geleceği seçmen ile parti merkezi arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğuna giderek daha fazla bağlı hâle gelir.

Dolayısıyla yeni sistemin bir taraftan temsil ve kurumsal sadeleşme iddiası bulunurken diğer taraftan bağımsız siyasi aktörlerin parlamentoya erişim alanını daraltıp daraltmadığı da tartışılmalıdır.

Çünkü gerçek bir Kurultay yalnızca çok sayıda milletvekilinin aynı salonda bulunması değildir.

Farklı toplumsal seslerin duyulabildiği bir yer olmasıdır.

Bozkır geleneğinde kurultayın anlamı da yalnızca hükümdarın konuşması değil, farklı seslerin hükümdarın huzurunda konuşabilmesiydi.

ASIL BÜYÜK SINAV NE ZAMAN?

Yakın zamana kadar bu sorunun cevabı rahatlıkla 2029 olarak verilebilirdi.

Bugün daha temkinli olmak gerekiyor.

Çünkü artık üç değişken aynı anda hareket ediyor:

Görev sürelerinin yeni anayasal düzende nasıl değerlendirileceğine ilişkin hukuki tartışma…

Yeni oluşturulan cumhurbaşkanı yardımcılığı…

Ve birkaç ay içinde kurulup meclisin yaklaşık dörtte üçünü alabilecek kadar güçlenen yepyeni bir parti.

Bu üçünün birleşimi bize şunu söylüyor:

2026 anayasal düzenlemeleri yalnızca bugünü yönetmek için değil, devletin bir sonraki döneme nasıl geçeceği açısından da okunmalıdır.

Burada birkaç ihtimal ortaya çıkıyor.

Birincisi: Adilet uzun vadeli yeni merkez partiye dönüşür ve siyasi geçiş, hangi tarihte olursa olsun, kurumsal olarak taşınır.

İkincisi: Adilet güçlü bir geçiş platformu olur fakat ilerleyen yıllarda kendi içinde farklı siyasi kanatlar üretmeye başlar.

Çünkü yüzde 70’in üzerinde oy alan büyük partilerde, siyasal farklılıkların tamamı dışarıda kalmaz; zamanla partinin içinde de oluşabilir.

Üçüncüsü: Toplum özellikle ekonomi, gençlik, gelir dağılımı ve fırsat eşitliği meselelerinde beklediğini bulamazsa bugün yüzde 71 olan büyük merkez, zaman içinde aşağıdan gelen farklı toplumsal taleplerle karşılaşır.

Hangisinin gerçekleşeceğini bugünden kesin söylemek mümkün değildir.

Fakat bir şeyi öngörmek mümkündür:

Kazakistan siyasetinin gelecek aşamasını artık yalnızca Nazarbayev–Tokayev karşılaştırması değil, kurumların kişilerden bağımsız çalışıp çalışmadığı belirleyecektir.

Bu çok önemli bir eşiktir.

BİR ÜLKENİN GERÇEK BAŞARISI LİDER DEĞİŞTİĞİNDE ANLAŞILIR

Güçlü liderler güçlü dönemler yaratabilir.

Fakat güçlü devletler, lider değiştiğinde de sistemini sürdürebilen devletlerdir.

Asıl soru şudur:

Bir ülke kişiden kuruma geçebiliyor mu?

Kurallar kişilere göre mi değişiyor, kişiler kurallara mı uyuyor?

Liyakat kişisel yakınlığın önüne geçebiliyor mu?

Yeni kuşak kendisini ülkenin geleceğinde görebiliyor mu?

Vatandaş devlete ulaşmak için bir tanıdığa ihtiyaç duymadan hakkını alabiliyor mu?

Mahkeme karşısında kendisini eşit hissediyor mu?

Ekonomik yükselme yalnızca belirli çevreler için değil herkes için mümkün mü?

İşte Adilet kelimesinin gerçek sınavı burada başlayacaktır.

KAZAKİSTAN’IN ÖNÜNDEKİ YENİ TOPLUMSAL SÖZLEŞME

Kazakistan büyük bir ülke.

Devasa doğal kaynakları var.

Uranyumu var.

Petrolü var.

Gazı var.

Kritik mineralleri var.

Çin ile Avrupa arasındaki Orta Koridor’un merkezinde bulunuyor.

Rusya’yla dünyanın en uzun kara sınırlarından birine sahip.

Hazar’a açılıyor.

Türk dünyasının merkez coğrafyalarından birini oluşturuyor.

Fakat jeopolitik güç aynı zamanda büyük bir sorumluluk ve kimi zaman kırılganlık kaynağıdır.

Kaynak zenginliği olan ülkelerin klasik açmazı bilinir: Devlet gelirlerinin önemli bölümü yeraltı kaynaklarından sağlandığında, devlet–vatandaş ilişkisinin ekonomik ve siyasal niteliği farklılaşabilir.

Oysa 21. yüzyılda ülkelerin gerçek zenginliği yalnızca yerin altında değildir.

Yer üstündeki insanın sisteme duyduğu güvendir.

İşte Kazakistan’ın önündeki büyük dönüşüm burada.

Nazarbayev dönemi bağımsız devletin kuruluş ve konsolidasyon sürecinin belirleyici dönemiydi.

Tokayev dönemi bu devleti yeniden düzenlemeye çalışıyor.

Fakat bir sonraki dönem çok daha zor bir soru soracaktır:

Bu devlet vatandaşına nasıl bir gelecek sunuyor?

Özellikle genç Kazakistanlıya.

Çünkü yeni kuşağın hafızasında Sovyetler Birliği giderek uzaklaşıyor.

Bağımsızlığın ilk yıllarını hatırlamıyorlar.

1990’ların zorluklarını yaşamamış milyonlar geliyor.

Onların referans noktası artık yalnızca geçmiş değil.

Dünya.

Telefonlarını açtıklarında Seul’ü görüyorlar.

Dubai’yi.

İstanbul’u.

Berlin’i.

Singapur’u.

Şanghay’ı.

Ve kendi ülkelerini bunlarla karşılaştırıyorlar.

Dolayısıyla yeni kuşağa yalnızca “Eskiden daha kötüydü” demek yeterli olmayacaktır.

Onların sorusu başka olacaktır:

“Yarın neden daha iyi olmayacak?”

Geleceğin siyaseti işte bu sorunun cevabında kurulacaktır.

NUR OTAN’DAN ADİLET’E ASIL YOLCULUK

Bu nedenle değişimi yalnızca parti isimleri üzerinden okumuyorum.

Daha uzun bir yol görüyorum:

Nur Otan → Amanat → Adilet

Ve bunun altında çok daha derin bir dönüşüm:

Kurucu liderlik → kurumsal süreklilik → toplumsal meşruiyet.

İlk iki aşama büyük ölçüde gerçekleşti.

Üçüncüsü şimdi başlıyor.

Ve üçüncü aşama diğerlerinden daha zordur.

Çünkü devlet bir kararnameyle yeniden düzenlenebilir.

Bir parti kongreyle isim değiştirebilir.

Bir anayasa referandumla kabul edilebilir.

Bir parlamento yeniden kurulabilir.

Fakat toplumun adalet duygusu kararnameyle üretilemez.

O duygu gündelik hayatın içinde oluşur.

Bir öğrencinin üniversiteye girerken hissettiği eşitlikte…

Bir girişimcinin iş kurarken karşılaştığı kurallarda…

Bir çalışanın emeğinin karşılığını alabilmesinde…

Bir vatandaşın mahkemeye duyduğu güvende…

Bir gazetecinin soru sorabilmesinde…

Bir gencin başarısının soyadına değil, yeteneğine bağlı olduğuna inanmasında…

Adalet budur.

Ve belki Adilet Partisinin yüzde 71,17’lik zaferinin arkasındaki en büyük tarihsel paradoks da burada yatıyor:

Bu kadar büyük bir destek, aynı büyüklükte bir beklenti yaratır.

2026’da seçmen Adilet’e büyük bir çoğunluk verdi.

Şimdi Adilet’in önünde sandıktakinden çok daha zor bir seçim var:

Adaleti yalnızca bir parti adı olarak mı taşıyacak, yoksa gündelik hayatın tecrübesine mi dönüştürecek?

Kazakistan’ın önümüzdeki on yılının cevabı belki tam burada saklı.

Çünkü tarihte ülkeler bazen isimlerini değiştirerek yeni bir döneme girerler.

Ama gerçekten değişip değişmediklerini tabelalar değil, vatandaşın hayatı söyler.

NOTLAR VE KAYNAKLAR

Seçim verileri, Kazakistan Merkez Seçim Komisyonunun 24 Ağustos 2026 tarihli ön sonuç açıklamasına dayanmaktadır; sandalye dağılımı ön verilere göredir ve kesin sonuçlarla değişebilir.

— Anayasa referandumu 15 Mart 2026’da yapıldı; yeni anayasa yüzde 87,15 evet oyuyla kabul edilerek 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi.

— Anayasa Mahkemesinin görev süresi sayacına ilişkin kararı 7 Temmuz 2026 tarihlidir. — AGİT/ODIHR gözlem misyonunun ve insan hakları kuruluşlarının değerlendirmeleri seçim sonrası basına yansıyan tespitlerdir.

— Cumhurbaşkanı yardımcılığına ilişkin ifadeler, Tokayev’in 23 Ağustos 2026’da sandık başında basına verdiği demeçtendir.

Antalya'da faaliyet gösteren Haşim Balaban Otomotiv ve Tarım Ürünleri Tic. San. Ltd. Şti., farklı şirket unvanları altında Peugeot, Citroën ve Nissan markalarına yetkili servis hizmeti sunmaktadır.

Bu üç marka, dünyanın önde gelen otomotiv üreticileri arasında yer almaktadır:

Avrupa markası olanlardan biri Peugeot, 1810 yılında Fransa'da Jean-Frédéric ve Jean-Pierre II Peugeot tarafından kurulurken, Citroën, André Citroën tarafından 4 Haziran 1919 tarihinde Fransa'da kuruldu.

Asyalı olan Nissan Motor Co., Ltd. ya da kısaca Nissan, 1933 yılında Jidosha-Seizo Co. kurulan ve günümüzde merkezi Yokohama'da bulunan Japonların çok uluslu bir otomobil üreticisidir.

Türkiye Pazarı Küresel Markalar İçin Neden Önemli?

Bu markaların dünyadaki ciroları sattıkları araçlara yalnızca Türkiye pazarı açısından değerlendirecek olursak:

Peugeot Türkiye, 2025 yılında 86.459 adetlik satış rakamına ulaşarak tarihinin en yüksek satışını gerçekleştirmiş, Türkiye'yi Fransa ve İtalya'nın ardından dünyanın en büyük üçüncü Peugeot pazarı konumuna taşımıştır.

Citroën Türkiye, 2025 yılını 71.440 adetlik rekor satışla kapatmış; Fransa'nın ardından dünyanın en büyük ikinci Citroën pazarı olmuştur.

Nissan Türkiye ise 2025 yılında 28.705 adet araç satışı gerçekleştirerek yüzde 2,10 pazar payına ulaşmıştır.

Bugün Türkiye genelinde Peugeot ve Citroën’in 65, Nissan’ın ise 32 yetkili servis noktası bulunmaktadır.

Ancak Antalya'da bu üç markanın yetkili servis faaliyetlerinin aynı grup şirketleri bünyesinde yürütülmesi, sektörel açıdan çeşitli soru işaretlerini de beraberinde getirmektedir.

ÜÇ MARKA TEK ÇATI ALTINDA NASIL BULUŞUYOR?

Bu üç küresel otomotiv firmasının Türkiye'deki, “Ortak Yetkili Servisi” 1996 yılında Haşim BALABAN tarafından kurulan şirketlerdir.

Derinlemesine bir hukuki ve sektörel araştırma yapıldığında, bu üç markanın tek bir çatı altında yetkili servis olarak hizmet vermesi mevcut distribütörlük yapıları ve rekabet kanunları gereği etik değildir.

Neden üçü birden kurumsal engel veya etik olarak, “Yetkili Servis” olamaz?

Peugeot ve Citroën, aynı çatı şirket olan Stellantis Grubu bünyesinde faaliyet göstermektedir. Bu nedenle aynı tesislerde veya ortak servis yapıları içerisinde hizmet vermeleri olağan ve ticari olarak belki anlaşılabilir bir durumdur.

Ancak Nissan, Stellantis ile herhangi bir kurumsal bağı bulunmayan, tamamen bağımsız bir otomotiv üreticisidir. Türkiye operasyonları da ayrı bir şirket yapısı tarafından yürütülmektedir.

Bu nedenle aynı işletme grubunun hem Stellantis markaları hem de Nissan adına yetkili servis hizmeti vermesi; distribütörlük sözleşmeleri, marka politikaları ve kurumsal bağımsızlık ilkeleri açısından dikkatle incelenmesi gereken bir durum olarak görülmektedir.

Bir bayinin hem Stellantis'ten hem de Nissan'dan eş zamanlı olarak “resmi marka yetkilendirmesi” alıp üç logoyu yan yana veya yakın adreslerde  asarak resmi garanti hizmeti sunması distribütörlük anlaşmalarına aykırıdır.

SONUÇ NE OLUYOR?

Eğer böyle bir yetkilendirme BALABAN örneğinde olduğu gibi olursa ne olur?

1. Şikayet olur…

Bunu için Google arama sayfasına, “Haşim Balaban şikayet var” yazmanız yeterlidir.

İkincisine gerek yok, sayfalarca ve 100’lerce şikayeti bu sayfalarda bulabilirsiniz.

Araç sahiplerinin dile getirdiği başlıca şikayetler arasında;

-Servis süreçlerinin haftalar hatta aylar sürebilmesi,

-Araç sahiplerinin yeterince bilgilendirilmediği iddiaları,

-Telefonlara ulaşmakta yaşanan güçlükler,

-Teslimat süreçlerindeki aksaklıklar,

-Ekspertiz, sigorta ve hasar işlemlerinde yaşanan memnuniyetsizlikler, gibi konular öne çıkmaktadır.

Ayrıca bir şirket kurmuşlar (bkz) Seramik kaplama, Boya Koruma Sistemi, Anti Bakteriyel Detaylı İç Temizlik gibi çeşitli işleri yapıyorlar. Hasar için bakan görevli kişiler, çok profesyonelce önce bu ek hizmetlerin pazarlaması ve yönlendirilmesini de yapıyorlar.

YETKİLİ SERVİS Mİ, YETKİLİ SORUN MU?

Antalya’daki yetkili servis, bu marka otomotiv alanalar için tam bir faciadır. Elbette her şikayet kesin bir kusur anlamına gelmez. Ancak yüzlerce benzer şikayetin ortaya çıkması, hem ilgili işletmenin hem de temsil ettiği küresel markaların dikkatle değerlendirmesi gereken bir tablo oluşturmaktadır.

Peugeot, Citroën ve Nissan gibi dünya çapında milyarlarca dolarlık markalar, araç satarken müşterilerine yalnızca garanti ve servis güvencesi değil; aynı zamanda kurumsal kalite, şeffaflık ve güven de vaat etmektedir.

Eğer Antalya'daki kullanıcı deneyimleri gerçekten bu kadar olumsuz bir noktaya ulaşmışsa, burada yalnızca yerel bir servis sorunu değil, aynı zamanda küresel markaların itibarını ilgilendiren ciddi bir yönetim sorunu da söz konusudur.

Bu nedenle sorulması gereken soru şudur:

Bu üç marka Antalya'da araç sahiplerine “Yetkili Servis” mi sunuluyor, yoksa “Yetkili Zulüm” mü?

Libya kıyısında bir ağaç vardır ki meyvesi kararmaz.

Dünyadaki bütün zeytinler olgunlaştıkça yeşilden mora, mordan siyaha döner.

Çünkü olgunlaşırken antosiyanin denen koyu renk pigmentini üretirler. Beyaz zeytinde bu üretim, tabiatın sessiz bir kararıyla durur. Meyve dalında olgunlaşır, tatlanır, yağlanır ama fildişi beyazlığında kalır. Kışın ortasına kadar dalda bırakılsanız bile rengini vermez.

Yani beyaz zeytin olgunlaşmayı reddetmez. Kararmayı reddeder.

Botanik adıyla Olea europaea / leucocarpa var. Dünya’nın en nadir zeytinlerinden biridir; Akdeniz’in yalnızca birkaç köşesinde tutunabilmiştir ve Libya kıyısı bu köşelerden biridir.

O kıyı boyunca kaydı tutulmuş yüzden fazla zeytin çeşidi yetişir; beyaz zeytin bunların en sessizi, en az bilinenidir. Sanki Sahra’dan Akdeniz’e bir çıkışın sessizce bekleyişi…

Tarih boyunca bu ağacın yağı sofralarda değil mabetlerde arandı. Kandilde yakıldığında is bırakmadığı, mermeri lekelemediği için kutsal yağ sayıldı. İtalya’da ona bu yüzden

“Meryem’in zeytini” dendi. Ticari olarak hiçbir zaman popüler olmadı. Çünkü az verir, geç verir, kolay taşınmaz.

Şimdi aynı toprağın altına bakalım.

Libya, 48 milyar varili aşan kanıtlanmış rezerviyle Afrika’nın en büyük petrol ülkesidir. Kıtanın kanıtlanmış rezervlerinin yüzde 40’ından fazlası bu çölün altındadır. Ve işte bir ülkenin bütün talihi ile bütün trajedisi, tek bir cümlede buluşur:

Aynı toprağın altında kararan bir yağ, üstünde kararmayan bir meyve vardır.

Yerin altındaki yağ, çıkarıldığı her yeri lekeler: elleri, sözleşmeleri, sınırları, kurumları.

Zengin eder ama iz bırakır!

Yerin üstündeki yağ yakıldığında yalnızca ışık verir. Az kazandırır ama kirletmez.

Biri ranttır, öteki emek.

Biri aylarla ölçülür, öteki kuşaklarla. Bir petrol kuyusu birkaç ayda üretime geçer; bir zeytin ağacı ilk meyvesini yıllarca bekletir, asıl bereketini torunlara verir.

Bir ülkenin hangi yağa yaslandığı, aslında zamanı nasıl anladığının cevabıdır.

ŞİRKETLERİN YERLEŞİM PLANI, DEVLETLERİN YERLEŞİM PLANI

2026, Libya için sıradan bir yıl olmadı.

Ocak ayında Trablus’ta, Total Energies ve Conoco Phillips ile 20 milyar doları aşan 25 yıllık bir anlaşma imzalandı; Waha imtiyazları 2050’ye uzatıldı. Şubat’ta 2007’den bu yana ilk lisanslama turunun sonuçları açıklandı; Chevron on altı yıl sonra Libya’ya döndü, Eni–Qatar Energy ortaklığı ve Repsol blok kazandı. Haziran’da üretim, 2013’ten bu yana en yüksek seviyeye günlük 1,44 milyon varile çıktı.

Rakamlar parlaktır. Ama aynı turda teklife açılan 22 bloktan yalnızca beşi tahsis edilebildi.

İlgi gösteren şirket sayısı elliyi aşmıştı. Bağlayıcı taahhüde geçen bir avuç kaldı. Çünkü imza kolay, maliyeti düşüktür; ancak yatırım kararı epey pahalıdır.

Ve şirketlerin nereye yerleştiğine bakarsanız, aslında devletlerin nereye yerleştiğini görürsünüz.

Batı kıyısı, Mellitah’tan Sicilya’ya uzanan boru hattıyla İtalya’nın gaz mimarisidir. Sirte havzası, ülkenin petrol kalbi, Amerikan ve Fransız sermayesinin alanıdır.

Güneybatıdaki Murzuk, Libya’nın Sahel’e bakan yüzüdür. Doğudaki Sirenayka platform ve açık deniz blokları ise yalnızca bir jeoloji meselesi değil, bir deniz yetki alanı meselesidir.

Sermaye Batı’dan gelir ve Trablus’ta imzalanır. Sahalar ve terminaller fiilen doğudaki güçlerin şemsiyesi altındadır. Gelir ise Trablus’taki Merkez Bankası üzerinden bölüşülür.

Üç ayrı meşruiyet zinciri, tek bir varil petrolün üzerinde kesişir.

Nitekim geçtiğimiz ağustos ayında Zaviye’de, ülkenin en büyük faal rafinerisinin bulunduğu kompleks günlerce insansız hava araçlarıyla vuruldu; milyonlarca litrelik bir yakıt tankı yanarak çöktü, şehrin elektrik altyapısı hasar gördü, devlet petrol şirketi mücbir sebep uyarısı yaptı.

Ders açıktır: Petrol sahasına sahip olmak enerji gücü olmaya yetmez. Enerji altyapısını koruyabilen bir devlet olmak gerekir.

ÜÇ EŞİK : 2030 – 2045 – 2053

2030 bir kapasite yılı değil, bir koruma yılıdır. Tek merkez bankası, tek bütçe, tek gelir havuzu ve korunabilen bir altyapı olmadan hiçbir varil hedefi anlam taşımaz. Bu eşiğin riski nettir: şirketler yerleşir, devlet kurulmaz. O zaman bir ülke kendi toprağında misafir olur.

2045, matematiksel bir eşiktir. Waha imtiyazları 2050’de biter; 2045 yeniden müzakerenin, yani asıl pazarlık gücünün yılıdır. Ama asıl eşik petrol değildir. Sudur.

Libya’nın tarımını ve şehirlerini ayakta tutan Büyük İnsan Yapımı Nehir, yenilenmeyen fosil suya dayanır. Bu, hiçbir varil fiyatıyla ertelenemeyecek tek takvimdir.

2053 ise artık varille ölçülemeyen bir eşiktir. O tarihte sorulacak sorular ekonomik değil, medeniyete dairdir: Bu ülkede hangi şehirler kuruldu? Hangi üniversiteler, hangi kütüphaneler? Genç nüfus nereye yerleşti, ne üretti, neye inandı?

Ve burada Libya’nın en çok gözden kaçan sermayesi ortaya çıkar: hafızası.

NE DOĞUYA NE BATIYA AİT

Nûr sûresindeki o meşhur temsil, sanki tam bu coğrafya için söylenmiştir: kandilin yağı, ne doğuya ne batıya ait olan mübarek bir zeytin ağacından gelir; öyle bir yağdır ki ateş değmese de neredeyse kendiliğinden ışık verecek kadar berraktır.

Ne doğuya ne batıya ait.

Doğusu ile batısı arasında bölünmüş, Avrupa ile Afrika arasında sıkışmış, Akdeniz ile Sahra arasında duran bir ülke için bundan daha manidâr bir cümle zor bulunur.

Libya’nın önündeki asıl mesele, doğuyu mu batıyı mı seçeceği değildir.

Kendi ağacı olmayı seçip seçemeyeceğidir.

Bu nedenle beyaz zeytin, bu yazıda bir botanik ayrıntı değil bir ölçüdür.

Bir ülkenin kalkınmasını varil sayısıyla ölçebilirsiniz. Ama bir ülkenin medeniyet iddiasını, en nadir ağacına ne yaptığıyla ölçersiniz.

O ağacı koruyabilen, çoğaltabilen, adını coğrafi işaretle tescilleyen, yağını dünyaya kendi hikâyesiyle anlatabilen bir Libya, aslında petrolle yapmak istediği şeyin provasını yapmış olur: bir kaynağı bir kimliğe dönüştürmek.

Çünkü tarihte hiçbir doğal kaynak tek başına bir medeniyet kurmadı.

Kaynak ancak akılla birleştiğinde servete; servet kurumla birleştiğinde devlete; devlet üretimle birleştiğinde güce; güç kültür ve hafızayla birleştiğinde medeniyete dönüşür.

Petrol Libya’nın kaderi olmak zorunda değildir. Petrol, Libya’nın kaderini yeniden yazabilmesi için elindeki sermaye olabilir.

Ve belki de bu ülkenin — belki hepimizin — kendimize sormamız gereken soru şudur:

Yerin altındaki kara yağ tükendiğinde, yerin üstünde hâlâ kararmayan bir şey kalacak mı?

Bir Tek Balık Alınmadı Nuh’un Gemisine!

Murathan Mungan’ın Yaz Geçer kitabındaki “Alabalık ile Siyambalığı” şiirinde, insanın zihnine bir kez yerleşince bir daha çıkmayan iki dize vardır: Bir tek balık alınmadı Nuh’un Gemisine.

Şair hemen ardından balığın zaten tehlikenin tam içinde, kendi suyunda olduğunu hatırlatır.

Belki de çağımızı anlamak için tam burada durmak gerekiyor.

Nuh’un gemisi anlatısını yüzyıllardır kurtuluş üzerinden okuduk. Tufan geliyor, sular yükseliyor, hayat devam edebilsin diye canlılar gemiye alınıyor. Fakat anlatının en kenarında, kimsenin sormadığı, tek başına bekleyen bir soru duruyor:

Balık nerede?

Balık gemide değil. Çünkü herkes için felaket olan su, balığın hayatıdır.

Bu küçücük ayrıntı, siyaset teorisinden eğitime, teknolojiden insan haklarına kadar uzanan çok büyük bir soruyu önümüze koyar: Bir insanı kurtarmak için onu mutlaka bizim gemimize mi bindirmeliyiz?

AYNI TUFAN, FARKLI HAYATLAR

Modern dünya eşitliği uzun süre “aynılık” üzerinden kurmaya çalıştı.

Aynı eğitim modeli. Aynı başarı ölçüsü. Aynı kalkınma anlayışı. Aynı şehir. Aynı tüketim kültürü. Aynı hayat standardı. Aynı düşünme biçimi. Giderek aynı kelimeler, aynı görüntüler, aynı beğeniler, aynı tepkiler.

Oysa insanlık aynı değildir.

İnsanlar aynı toplumda yaşasalar bile aynı hafızadan, aynı kültürden, aynı yetenekten, aynı ihtiyaçtan, aynı hayat tecrübesinden gelmezler.

Dolayısıyla gerçek eşitlik herkesi aynılaştırmak değildir. Adalet, herkese aynı şeyi vermek değil, herkesin kendi varoluş imkânını koruyabilmesidir.

Balığa kanat vermek iyilik değildir. Kuşu suyun altında yaşamaya zorlamak eşitlik değildir.

Ve herkesi aynı gemiye bindirmek adalet değildir.

ÇAĞIMIZIN GÖRÜNMEZ GEMİLERİ

Bugünün gemileri tahtadan yapılmıyor. Bugünün gemileri görünmez.

İdeolojilerimiz var. Siyasi aidiyetlerimiz, ekonomik sistemlerimiz, kurumlarımız, şirketlerimiz, sosyal çevrelerimiz, dijital platformlarımız, algoritmalarımız var.

Ve her biri insana sessizce aynı cümleyi söylüyor: “Burada olmak istiyorsan bize benzemelisin.”

Böylece modern insan giderek yalnızca kendisine benzeyenlerin arasında yaşamaya başlıyor. Kendisi gibi düşüneni takip ediyor, kendisi gibi konuşanı dinliyor, kendisi gibi yaşayanla sosyalleşiyor. Kendisi gibi düşünmeyeni ise önce anlamaktan vazgeçiyor, sonra yabancılaştırıyor, sonunda tehdit olarak görüyor.

Toplum böylece ortak bir medeniyet alanı olmaktan çıkıp yan yana duran kapalı gemilere dönüşüyor. Her geminin kendi doğruları, kendi kahramanları, kendi düşmanları, kendi dili ve kendi hakikat sistemi oluşuyor.

Asıl tufan belki de tam burada başlıyor.

Çünkü medeniyet, birbirine benzeyen insanların bir arada yaşaması değildir. Medeniyet, birbirine benzemeyen insanların birbirini yok etmeden yaşayabilme sanatıdır.

ALGORİTMANIN GEMİSİ

Üstelik bu mesele 21. yüzyılda yalnızca siyasal ya da kültürel değildir. Dijitaldir.

Algoritmalar neyi okuyacağımızı, kimi takip edeceğimizi, hangi haberi göreceğimizi, hangi müziği dinleyeceğimizi giderek daha fazla belirliyor. İnsan seçtiğini düşünüyor; oysa çoğu zaman önüne daha önce seçilmiş seçenekler arasından seçim yapıyor.

Böylece tarihte belki ilk kez geminin kaptanı bile görünmez hâle geliyor. Rotayı bir insan değil, veri belirliyor.

Ve algoritmanın en sevdiği insan, tahmin edilebilir insandır.

Çünkü tahmin edilebilen ölçülebilir. Ölçülebilen sınıflandırılabilir. Sınıflandırılabilen yönlendirilebilir.

Burada özgürlüğün yeni sorusu doğuyor: Bize sunulan seçeneklerden birini seçmek gerçekten seçmek midir? Yoksa özgürlük bazen seçeneklerin dışına çıkabilme cesareti midir?

Balık tam burada yeniden karşımıza çıkar. Çünkü balık geminin yolcusu değildir. Kendi suyunun içindedir.

SINIFIN GEMİSİ

Aynı mesele eğitim için de geçerlidir.

Çocukları aynı sıralara oturtuyoruz. Aynı saatlerde aynı dersleri veriyoruz. Aynı soruları soruyoruz. Sonra aynı cevapları vermelerini bekliyoruz.

Oysa bir çocuk müzikte olağanüstüdür, diğeri matematikte. Birinin güçlü bir sosyal zekâsı vardır. Biri elleriyle düşünür, biri kelimelerle. Biri sessizdir ama derindir; biri konuşarak öğrenir.

Sistem çoğu zaman hepsine aynı soruyu sorar ve verdikleri cevaba göre “başarılı” ya da “başarısız” olduklarına karar verir. Belki de eğitimde yapmamız gereken, çocukları aynı gemiye bindirmek değil, her çocuğun kendi suyunu bulmasına yardım etmektir. Çünkü eğitimin amacı insan üretmek değildir. İnsanın içindeki imkânı ortaya çıkarmaktır.

BÜYÜK İMTİHAN

Güçlü toplum, farklılıkların ortadan kaldırıldığı toplum değildir. Tam tersine, farklılıkların ortak bir hukuk, adalet ve aidiyet duygusu içinde yaşayabildiği toplumdur.

Bir medeniyet herkese “benim gibi ol” dememelidir. Şunu diyebilmelidir: “Sen olarak burada yaşayabilirsin.”

Bu, medeniyet tarihinin en zor cümlelerinden biridir. Çünkü tahammül etmek başka, birlikte yaşamak başkadır. Tahammülde gizli bir üstünlük vardır; yaşamdaşlıkta ise karşılıklı bir varoluş hakkı.

Burada bir ayrımı da yapmak gerekir: Gemi kötü değildir. Gemi gereklidir; tufan karşısında hayatı korur. Sorun geminin varlığı değil, geminin tek mümkün hayat olduğuna inanılmasıdır.

İnsanlık tarihindeki pek çok büyük düşünce ve sistem, başlangıçta insanı kurtarma iddiasıyla çıktı ortaya. Sonra bazıları en büyük yanılgıya düştü: kendi kurtuluş tariflerini herkes için zorunlu hâle getirdiler. Oysa hiçbir medeniyet tasavvuru, insanın çeşitliliğini ortadan kaldırarak kalıcı olamaz.

Hayat standardizasyonla değil çeşitlilikle devam eder.

Doğa bunu bize milyonlarca yıldır anlatıyor. Ormanda tek bir ağaç türü yoktur. Denizde tek bir balık yoktur. Gökyüzünde tek bir kuş uçmaz.

Burada önemli bir soru kendini gösteriyor: İnsan, doğada hayranlıkla izlediği çeşitliliği toplumda neden tehdit olarak algılıyor?

PEKİ BALIK NEDEN ALINMADI?

Şimdi başlangıçtaki soruya dönelim.

Balık unutulduğu için mi gemiye alınmadı?

Hayır! Belki tam tersine: ne olduğu bilindiği için alınmadı. Çünkü gerçek hikmet yalnızca kimi kurtaracağını bilmek değildir. Kimin kurtarılmaya ihtiyacı olmadığını da bilmektir.

Bazen yardım etmek müdahale etmemektir. Bazen korumak özgür bırakmaktır. Bazen eşitlik aynı şeyi vermemektir. Bazen adalet, farklı olanın farklı kalabilmesine izin vermektir.

Ve bazen kurtuluş bir gemiye binmek değil, kendi suyunda kalabilmektir. Mungan’ın birkaç dizeye sığdırdığı o balık, bu yüzden yalnızca şiirin balığı değildir.

O balık; kendi düşüncesini koruyan insandır. Kalabalığın yöneldiği yere gitmek zorunda olmadığını bilen insandır. Kendisine sunulan hakikatleri sorgulayabilen insandır. Kendi sesini başkalarının gürültüsünden ayırabilen insandır.

Ve belki en önemlisi, kendisine durmadan “buraya gel, bizim gemimize bin, kurtuluş burada” diyenlere şu soruyu sorabilen insandır:

“Ya benim hayatım sizin geminizde değilse?”

Yüzyılın büyük meselesi belki de yeni gemiler yapmak değildir. İnsanlığa daha büyük, daha teknolojik, daha hızlı gemiler de yetmeyebilir.

Asıl mesele, geminin dışında da hayat olduğunu hatırlayabilecek bir medeniyet aklı geliştirmektir. Çünkü geleceğin toplumu, herkesi aynı gemiye bindiren toplum olmayacaktır. Geleceğin gerçek medeniyeti; gemidekini koruyan, kıyıdakini gören, gökyüzündeki kuşun kanadına dokunmayan ve sudaki balığı sudan çıkarmayan medeniyet olacaktır.

Belki o balığın bize bıraktığı en ağır soru da budur: Tufandan kurtulmak adına kaç insanı kendi suyundan çıkardık?

Ve belki daha ağırı: Onları kurtardığımızı zannederken kaçını kendimiz olmaya zorladık?

O balık gemiye alınmadı.

Belki de alınmadığı için kurtuldu!

KKTC Ulusal Birlik Partisi (UBP) Milletvekili Yasemin Öztürk, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Kıbrıs'taki federasyon tartışmaları, İsrail'in bölgedeki etkisi ve Doğu Akdeniz'deki gelişmelere ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Öztürk paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Kıbrıs'ta federasyon isteyenlerin dikkatine!!

Zaten Tel Aviv'e teslim olmuş, havalanlarını dahi İsrail gizli servisi MOSAD'ın yönettiği Güney Kıbrıs Rum Yönetimi gibi KKTC'yi de Siyonizm trenine vagon yapma arzusu İsrail'in en temel hedefleri arasındadır.

İsrail artık 'Büyük İsrail' haritaları yayınlarken, eski haritaları ortadan kaldırmış, batıda Kıbrıs'ın tamamını, kuzeyde Golan Tepeleri ile Suriye şehirlerini, doğuda Irak dahil İran'ın İsfahan kentini, güneyde ise Sina Yarımadası'na yerleşmek peşindedir.

Kıbrıs'ın, Orta Doğu'yu ve Doğu Akdeniz'i kontrol etmek isteyenler için en stratejik yer olduğunu artık dünya biliyor!

Buna bir de özellikle Gazze'den sonra Kıbrıs'ı merkez alan Büyük İsrail Projesi'ni tamamen gördük.

Onun için artık Kıbrıs'a Siyonistlerin penceresinden bakarak geleceğimizi görmeliyiz.

Siyonistlerin en iyi bildikleri siyaset, tüm farklılıkları çatıştırarak beslenmeleridir.

O zaman Kıbrıs'ta, Kıbrıslı Türkler ile Kıbrıslı Rumları karşı karşıya getirme oyununa karşı her zamankinden çok daha fazla dikkatli olmalıyız.

Kıbrıslı Rumlar bizim düşmanımız olamaz. Ancak düşman olarak gösterilir ve kışkırtılırlar.

Kıbrıs Rum kesimi bu oyuna geldiği için hala Kıbrıs Türkü'nü düşman görmeye devam ediyor. Sonuç ortada: Rum kesimi Siyonist İsrail'in işgali altındadır.

Güney Kıbrıs'ın tüm egemenliği Siyonist İsrail'in ayakları altındadır.

Paylaşımında Güney Kıbrıs'ın İsrail'in etkisi altında bulunduğunu öne süren Öztürk açıklamasını, “Bizim vatanımız KKTC asla İsrail'in planlarına, gizli pazarlıklarına teslim olmayacaktır” sözleriyle tamamladı.

Öztürk daha önce de çeşitli televizyon programları ve röportajlarda Güney Kıbrıs'taki İsrail etkisine ilişkin benzer değerlendirmelerde bulunmuş, federasyon modeline karşı iki devletli çözüm tezini savunmuştu.

Milletvekili Öztürk'ün son paylaşımı, KKTC'de federasyon tartışmaları ve Doğu Akdeniz'deki jeopolitik gelişmeler ekseninde yeni bir tartışma başlattı.