İnsanlık tarihi, aslında insanın kendisine tuttuğu aynaların tarihidir.

Ateşi bulduğumuzda doğaya baktık.

Tekerleği yaptığımızda harekete baktık.

Matbaayı geliştirdiğimizde bilgiye baktık.

Mikroskobu icat ettiğimizde hücreyi gördük.

Teleskopu göğe çevirdiğimizde evreni keşfettik.

Şimdi ise ilk kez, kendi zihnimize bakıyoruz.

Yapay zeka tam da bu yüzden yalnızca yeni bir teknoloji değildir.

O, insan aklının kendi üzerine düşünmeye başlamasıdır.

Belki de tarihte ilk kez insan, “Ben nasıl düşünüyorum?” sorusunu bir makine sayesinde yeniden sormaktadır.

Bu nedenle yapay zeka tartışmaları teknik bir mesele olmaktan çoktan çıkmıştır.

Artık mesele yalnızca algoritmalar değildir.

Mesele; bilinçtir.

Mesele; iradedir.

Mesele; anlamdır.

Mesele; insan olmaktır.

Yüzyıllar boyunca filozoflar aynı soruların etrafında dolaştılar.

Platon, hakikatin ne olduğunu sordu.

Aristoteles, aklın sınırlarını araştırdı.

Farabi, erdemli toplumun hangi ilkeler üzerine yükseleceğini düşündü.

İbn Sina, bilginin hikmete dönüşme yolunu anlattı.

Kant, insanın kendi aklını cesaretle kullanmasına, Heidegger ise teknolojinin yalnızca araç olmadığını, insanın dünyayla kurduğu ilişkiyi değiştirdiğini işaret etti.

Bugün onların bütün soruları yeniden karşımıza çıkıyor.

Fakat bu kez karşımızdaki muhatap bir insan değil.

Bir algoritma.

Belki de en büyük yanılgımız, yapay zekaya sürekli şu soruyu sormaktır:

“Ne kadar zeki olabilir?”

Oysa asıl soru şudur:

“İnsan, kendi zekasını ne kadar tanıyor?”

Çünkü yapay zeka ilerledikçe makine hakkında değil, insan hakkında daha fazla şey öğreniyoruz.

Bir algoritmanın hata yapması bizi şaşırtmıyor.

Fakat kendi önyargılarımızın algoritmalara taşındığını görmek bizi rahatsız ediyor.

Bir modelin yanlış karar vermesi değil; o modele hangi değerleri yüklediğimiz önem kazanıyor.

İşte etik tam burada başlıyor.

Uzun yıllar boyunca eğitim sistemleri bilgi aktarmayı hedefledi.

Sonra beceri geliştirmeyi amaçladı.

Şimdi ise üçüncü bir aşamaya geçiyoruz.

Artık eğitimin temel görevi yalnızca bilgi vermek ya da beceri kazandırmak olmayacak.

İnsan muhakemesini korumak olacak.

Çünkü bilgiye ulaşmanın maliyeti sıfıra yaklaşırken, doğru karar verebilmenin değeri katlanarak artıyor.

Belki de geleceğin en önemli dersi matematik ya da yazılım değil; muhakeme olacaktır.

Çünkü muhakeme olmadan bilgi güç değildir.

Muhakeme olmadan teknoloji ilerleme değildir.

Muhakeme olmadan özgürlük de uzun süre ayakta kalamaz.

Bundan yüz yıl sonra çocuklarımıza bugünü nasıl anlatacağız?

“Büyük bilgisayarlar yaptık.” diyerek mi?

Yoksa…

“İnsan olmanın ne anlama geldiğini yeniden düşünmeye başladık.” diyerek mi?

İkinci cümle daha doğru görünüyor.

Çünkü yapay zeka çağının gerçek devrimi makinelerde değil, insanın kendisiyle yeniden tanışmasında yatıyor.

Belki de yeni Rönesans’ın başlangıcı, ilk süper bilgisayarın üretildiği gün değil; bir öğretmenin sınıfta öğrencilerine şu soruyu sorduğu gün olacaktır:

“Bilmek mi daha önemlidir, yoksa bilginin ne için kullanılacağını bilmek mi?”

İşte o gün, teknoloji ile medeniyet arasındaki fark anlaşılacaktır.

Ve belki de insanlık, yapay zeka sayesinde ilk kez kendisini yeniden keşfedecektir.

Çünkü geleceği belirleyecek olan, en büyük veri merkezlerine sahip ülkeler değil; en derin soruları sormayı sürdürebilen toplumlar olacaktır.

Medeniyet, yalnızca yeni araçlar üretmek değildir.

Medeniyet; üretilen her aracın, insan onurunu, adaleti ve ortak iyiyi güçlendirecek bir amaç doğrultusunda kullanılmasını sağlayacak aklı ve vicdanı inşa edebilmektir.

Belki de yapay zeka çağının en büyük buluşu yeni bir makine olmayacaktır.

En büyük buluş, insanın yeniden kendini anlaması olacaktır.

Şimdi düşünmenin tam zamanı!

Rüzgarlı Şehrin Mavisinden Notlar

Tarih, yalnızca savaşların, imparatorlukların ya da teknolojik keşiflerin tarihi değildir. Asıl tarih; insanın kendisi hakkında sorduğu büyük soruların tarihidir.

Bir fikir bazen bir ordudan daha güçlüdür.

Bir soru bazen binlerce kitaptan daha etkilidir.

Sokrates’in Atina sokaklarında sorduğu sorular, Roma lejyonlarından daha uzun ömürlü olmuştur. İbn Sina’nın kalemi, yaşadığı çağın sınırlarını aşmıştır. Farabi’nin akıl anlayışı, yüzyıllar boyunca Doğu ile Batı arasında bir düşünce köprüsü kurmuştur.

Bugün insanlık yine böyle bir eşikte duruyor.

Fakat bu kez ne matbaa var karşımızda…

Ne buhar makinesi…

Ne elektrik…

Bu kez karşımızda, insanın düşünme biçimini taklit edebilen bir zeka var.

Belki de tarihte ilk kez insan, kendi aklını yeniden tanımlamak zorunda kalıyor.

İşte bu yüzden önümüzdeki yıllar yalnızca teknolojik bir dönüşümün değil, aynı zamanda felsefi ve medeniyet düzeyinde bir muhasebenin yılları olacaktır.

Rönesans denildiğinde aklımıza Leonardo da Vinci gelir.

Michelangelo gelir.

Galileo gelir.

Fakat onları büyük yapan yalnızca eserleri değildi.

Onları farklı kılan, hiçbir zaman tek bir disiplinin sınırları içine hapsolmamalarıydı.

Sanat…

Bilim…

Felsefe…

Matematik…

Astronomi…

Mimarlık…

Doğa gözlemi…

Hepsi aynı zihinde buluşabiliyordu.

Rönesans’ın gerçek sırrı da tam burada yatıyordu.

Bilgiyi parçalamak değil; birleştirmek…

Disiplinleri ayırmak değil; konuşturmak…

Bugün yapay zeka bize aynı çağrıyı yeniden yapıyor. Artık geleceği yalnızca bilgisayar mühendisleri kuramaz.

Yalnızca filozoflar da kuramaz.

Yalnızca hukukçular…

Yalnızca sosyologlar…

Yalnızca psikologlar…

Hiçbiri tek başına yeterli değildir.

Çünkü yeni çağın adı uzmanlık çağı değil; ortak akıl çağıdır.

Aristoteles, insanı aklı sayesinde düşünebilen, sorgulayabilen ve erdemli bir yaşamı seçebilme potansiyeline sahip bir varlık olarak tanımlıyordu.

Descartes, “Düşünüyorum, öyleyse varım.” diyerek modern felsefenin yönünü değiştirdi.

Farabi aklı, erdemden ayırmadı.

İbn Sina bilgiyi hikmetle tamamladı.

Bugün ise belki de yeni bir cümle kurmanın zamanı gelmiştir:

“Sorguluyorum, öyleyse insanım.”

Çünkü hesaplamak artık yalnızca insana özgü değildir.

Yazmak…

Çevirmek…

Beste yapmak…

Resim üretmek…

Kod yazmak…

Bunların önemli bir kısmını yapay zeka sistemleri de gerçekleştirebiliyor.

Fakat hala cevaplanamayan soru şudur: İnsanı insan yapan nedir?

Merhamet mi?

Vicdan mı?

Muhakeme mi?

Adalet duygusu mu?

Sorumluluk bilinci mi?

Belki de bunların hiçbiri tek başına değildir.

Belki de insan; bütün bunları aynı anda taşıyabilen tek varlıktır.

Ve hiçbir algoritma, insanın ahlaki sorumluluğunu bütünüyle üstlenemez.

Yapay zeka bize beklenmedik bir ayna tuttu.

Yıllardır makineleri geliştirdiğimizi sanıyorduk.

Oysa aslında insanı anlamaya çalışıyorduk.

Bir makineye öğrenmeyi öğretirken öğrenmenin ne olduğunu yeniden düşünmeye başladık. Karar vermeyi modellemeye çalışırken, kararın yalnızca hesaplama olmadığını fark ettik. Dili işlemeye çalışan algoritmalar geliştirdikçe, anlamın kelimelerin toplamından çok daha fazlası olduğunu gördük.

Demek ki yapay zeka yalnızca teknoloji üretmiyor!

İnsanın ne olduğunu yeniden tartışmaya açıyor!

Belki de XXI. yüzyılın en büyük yanılgısı, teknolojiyi ilerlemenin kendisi sanmaktır.

Hayır.

Teknoloji ilerleme değildir.

Teknoloji yalnızca bir imkandır.

Gerçek ilerleme ise insanın ahlakta, adalette, özgürlükte ve hikmette yükselmesidir.

Teknoloji gelişirken vicdan geriliyorsa…

Algoritmalar büyürken adalet küçülüyorsa…

Bilgi artarken hikmet azalıyorsa…

Ortada medeniyet değil, yalnızca hız vardır.

Yönünü kaybetmiş hız ise insanlığı hedefe değil, belirsizliğe taşır.

Bu yüzden yeni Rönesans’ın merkezi yalnızca Silikon Vadisi olmayacaktır. Asıl merkez, yeniden düşünen insan zihni olacaktır. Yeni laboratuvarlar yalnızca veri merkezlerinden oluşmayacaktır. Onlar aynı zamanda etik laboratuvarları, hukuk laboratuvarları ve fikir laboratuvarları olacaktır.

Yeni üniversiteler yalnızca yazılım geliştiren mezunlar vermeyecek; algoritmaların insan hayatını nasıl dönüştürdüğünü sorgulayan kuşaklar yetiştirecektir.

UNESCO’nun yapay zekaya ilişkin etik ve eğitim çerçeveleri de bu doğrultuda, teknik yeterliliklerin tek başına yeterli olmadığını; eleştirel düşünme, insan hakları, etik muhakeme ve insan denetiminin yapay zeka çağının vazgeçilmez unsurları olduğunu vurgulamaktadır. (bkz)

Çünkü geleceğin en büyük rekabeti işlemci hızında değil; anlam üretme kapasitesinde yaşanacaktır.

Bir ülkenin gerçek gücü yalnızca kaç yapay zeka modeli geliştirdiğiyle ölçülmeyecek.

Asıl soru şu olacaktır:

“Bu toplum, yapay zekaya yön verecek değerleri üretebiliyor mu?”

İşte medeniyet tam burada başlar.

Medeniyet, teknoloji üretmek değildir.

Teknolojinin hangi insan anlayışına hizmet edeceğine karar verebilmektir.

Belki de geleceğin tarih kitapları XXI. yüzyılı “Yapay Zeka Çağı” olarak değil; “İnsanın Kendini Yeniden Keşfettiği Çağ” olarak yazacaktır.

Çünkü yapay zeka, insanlığın yalnızca en büyük teknolojik başarısı değildir.

Aynı zamanda insanın kendisine yönelttiği en büyük felsefi sorudur.

Bu sorunun cevabı laboratuvarlarda başlayabilir.

Ama orada tamamlanmayacaktır.

Cevap; felsefe kürsülerinde, hukuk fakültelerinde, sosyoloji bölümlerinde, sanat atölyelerinde, bilim akademilerinde ve her şeyden önce özgür vicdanlarda olgunlaşacaktır.

Belki de yeni Rönesans, daha güçlü makineler inşa etmekle değil; daha bilge insanlar yetiştirmekle başlayacaktır.

Çünkü geleceğin sahibi, en gelişmiş algoritmalara sahip olanlar değil; algoritmaların ötesinde insan kalmayı başarabilen toplumlar olacaktır.

Şimdi düşünmenin tam zamanı!

Rüzgarlı Şehrin Mavisinden Notlar

Bir zamanlar okuma yazma bilmeyen toplumlar geri kalmış sayılıyordu. Sonra bilgisayar kullanamayanlar dijital çağın dışında kaldı.

Bugün ise bambaşka bir eşikteyiz.

Yakında insanlar iki gruba ayrılacak:

Yapay zekâyı kullananlar…

Ve yapay zekâ tarafından yönlendirilenler…

Aradaki farkı belirleyecek olan ise teknoloji bilgisi değil; felsefi okuryazarlık olacaktır.

Çünkü yapay zekâ, insanlık tarihinin ürettiği en büyük bilgi makinesidir.

Ama bilgi ile bilgelik aynı şey değildir.

Bilgi, “Neyi biliyorum?” sorusuna cevap verir.

Bilgelik ise “Bu bilgiyle ne yapmalıyım?” sorusunu sorar.

İşte eğitim sistemlerinin önündeki en büyük sınav budur.

Bugün birçok okul öğrencilerine yapay zekâ uygulamalarını öğretiyor.

Bu elbette önemlidir.

Ancak daha önemli bir soru çoğu zaman unutuluyor:

“Yapay zekâ bana bunu neden öneriyor?”

Bir insan bu soruyu soramıyorsa, teknolojiye hükmeden değil; teknolojinin yönlendirdiği bir kullanıcı hâline gelir.

Tarih bize önemli bir ders verir. Matbaanın icadı bilgiye erişimi kolaylaştırdı. Ancak aynı matbaa hem bilimsel devrimin kitaplarını bastı hem de nefret söylemlerini çoğalttı.

İnternet insanları birbirine bağladı. Ama aynı zamanda yanlış bilgiyi de küreselleştirdi.

Şimdi yapay zekâ aynı ikilemi çok daha güçlü biçimde karşımıza çıkarıyor.

Teknoloji hiçbir zaman tek başına iyi ya da kötü değildir. Onun yönünü belirleyen, onu kullanan zihindir.

İşte bu nedenle geleceğin üniversitesi yalnızca mühendis yetiştiren kurum olmayacaktır. Aynı zamanda düşünce üreten kurum olacaktır.

Mühendis algoritmayı geliştirecek…

Filozof algoritmanın anlamını sorgulayacak…

Hukukçu sınırlarını belirleyecek…

Sosyolog toplum üzerindeki etkisini inceleyecek…

Psikolog insan davranışındaki değişimi yorumlayacak…

Eğitimci ise bütün bunları yeni kuşaklara aktaracaktır.

Çünkü yapay zekâ artık tek bir disiplinin konusu değildir.

O, insanlığın ortak meselesidir.

Dünyanın birçok yükseköğretim kurumu müfredatlarını bu gerçek doğrultusunda yeniden tasarlıyor. Tartışma artık yalnızca “Yapay zekâ nasıl kullanılır?” sorusu etrafında dönmüyor; “Yapay zekâ ile birlikte insan nasıl düşünmeye devam eder?” sorusu da eğitim politikalarının merkezine yerleşiyor. UNESCO’nun son çalışmaları, öğretmenin pedagojik muhakemesinin ve insan ilişkilerinin yerini hiçbir teknolojinin alamayacağını; yapay zekânın ancak insan merkezli ve etik ilkelerle yönlendirildiğinde eğitimi güçlendirebileceğini ortaya koyuyor. (bkz) https://www.unesco.org/en/digital-education/ai-future-learning

Belki de üniversitelerin giriş kapılarına yeni bir cümle yazmanın zamanı gelmiştir:

“Burada yalnızca meslek öğretilmez; düşünme biçimi inşa edilir.” Çünkü gelecekte diplomaların değeri, ezberlenen bilgilerle değil; üretilen sorularla ölçülecektir.

İnsanlığın yeni rekabeti daha hızlı düşünebilen makineler üretmek değildir.

Daha doğru düşünebilen insanlar yetiştirmektir.

İşte bunun adı; felsefi okuryazarlıktır.

Ve inanıyorum ki önümüzdeki yıllarda bir üniversitenin en prestijli bölümlerinden biri “Felsefe ve Yapay Zekâ” olacaktır.

Çünkü geleceğin en büyük sermayesi veri olmayacaktır. En büyük sermaye, veriye anlam verebilen insan olacaktır.

Yapay zekâ bize milyonlarca cevap sunabilir. Fakat insanlığı ileriye taşıyan hiçbir büyük medeniyet, cevaplarla başlamadı.

Hepsi tek bir soruyla başladı.

“Neden?”

Belki de geleceğin üniversiteleri öğrencilerine verecekleri en önemli dersin adını şimdiden belirlemelidir:

Soru Sorma Sanatı.

Çünkü yapay zekâ çağında cevap vermek sıradanlaşacaktır.

Ama doğru soruyu sorabilmek, insan olmanın en seçkin vasfı olarak kalacaktır.

Yapıcı yönde düşünmenin tam zamanı!

Rüzgarlı Şehrin Mavisinden Notlar

Bir üniversite öğrencisine sorun:

“Yapay zeka nedir?”

Büyük ihtimalle size birkaç saniye içinde teknik bir tanım yapacaktır.

Sonra aynı öğrenciye ikinci soruyu sorun:

“Peki zeka nedir?”

İşte sessizlik tam da burada başlar.

Çünkü biz teknolojiyi öğretmeye başladık; fakat kavramları öğretmeyi unuttuk.

Bugün dünya, tarihin en büyük bilgi üretim hızını yaşıyor. Her dakika milyonlarca satır metin, görüntü, analiz ve yorum üretiliyor. Yapay zeka sistemleri bu bilgileri saniyeler içinde işleyebiliyor. Fakat bilgi çoğaldıkça başka bir şey hızla azalıyor:

Düşünme cesareti!

Sokrates’in yaklaşık iki bin beş yüz yıl önce Atina sokaklarında yaptığı şey aslında bugünün yapay zeka eğitiminden çok daha moderndi.

O hiçbir zaman cevap vermiyordu.

Sadece soru soruyordu.

Çünkü gerçek eğitim, cevap ezberletmek değil, zihni harekete geçirmektir.

Yapay zeka ise tam tersini yapma riski taşıyor.

Henüz düşünmeye başlamadan bize cevabı sunuyor.

İşte burada eğitim sistemlerinin önüne yeni bir görev çıkıyor:

Öğrencilere yapay zekayı kullanmayı değil, yapay zekaya ne zaman itiraz edeceklerini öğretmek.

Bu belki de geleceğin en önemli akademik becerisi olacak.

UNESCO’nun son yıllarda yayımladığı yapay zeka yeterlilik çerçeveleri de tam olarak bu noktaya dikkat çekiyor. Kurum, öğrencilerin yalnızca yapay zeka araçlarını kullanmasını değil; insan merkezli düşünmeyi, etik muhakemeyi, eleştirel sorgulamayı ve teknolojinin sınırlarını kavramasını eğitimin temel hedefleri arasında gösteriyor. Yapay zeka, insanın yerine geçen değil; insanın düşünme kapasitesini destekleyen bir araç olarak ele alınıyor. (bkz)

Bugün birçok üniversitede “Prompt Yazma Teknikleri” konuşuluyor.

Oysa belki de önce “Soru Yazma Teknikleri” öğretilmeli.

Çünkü iyi cevaplar, iyi soruların çocuklarıdır.

Kötü soruların ise en gelişmiş yapay zeka bile iyi cevaplarını üretemez.

Asıl mesele teknoloji değildir.

Asıl mesele zihindir.

Çünkü teknoloji insanın uzantısıdır.

Nasıl bir zihin inşa edersek, öyle bir yapay zeka geliştiririz.

Şiddeti normalleştiren toplumlar saldırgan algoritmalar üretir.

Önyargılarla yaşayan toplumlar ayrımcı algoritmalar geliştirir.

Adalet duygusunu kaybeden toplumlar ise adaletsiz otomasyonlar inşa eder.

Makine aslında bizi taklit eder.

Bu nedenle yapay zeka çalışmaları, bilgisayar mühendisliğinden önce insan bilimlerinin meselesidir.

Belki de geleceğin en değerli laboratuvarı bilgisayar laboratuvarı değil; etik laboratuvarı olacaktır.

Belki de geleceğin en önemli mühendisi yazılım mühendisi değil; vicdan mühendisi olacaktır.

Bunun için üniversitelerde yeni bir disipline ihtiyaç doğuyor:

Felsefe ve Yapay Zeka.

Bu bölüm yalnızca filozof yetiştirmeyecek.

Sorgulayan mühendisler…

Düşünen hukukçular…

Muhakeme eden doktorlar…

Algoritmaları denetleyen siyaset bilimciler…

Ve en önemlisi; insanı unutmayan teknoloji liderleri yetiştirecek.

Çünkü önümüzdeki yirmi yılın rekabeti, “Kim daha güçlü yapay zeka üretecek?” sorusundan çok daha önemli bir soruya dayanacak:

“Kim daha bilge insanlar yetiştirecek?”

Bilgelik, bilgiye hükmetme sanatıdır.

Yapay zeka ise bilgiye erişme hızıdır.

Hız ile hikmet aynı şey değildir.

Bir tren ne kadar hızlı giderse gitsin, yanlış raydaysa hedefe ulaşamaz.

İnsanlık bugün belki de tarihin en hızlı trenine binmiştir.

Şimdi asıl soru şudur:

Bu tren nereye gidiyor?

İşte bu sorunun cevabını bilgisayar mühendisleri tek başına veremez.

Bu sorunun cevabı; felsefenin, hukukun, sosyolojinin, psikolojinin, ilahiyatın ve insanlık tecrübesinin ortak masasında aranacaktır.

Çünkü geleceği yalnızca algoritmalar yazmayacak.

Onlara hangi değerlerin öğretileceğine karar veren insanlar yazacak.

Ve o insanlar, önce kendilerine şu soruyu sormayı öğrenmelidir:

“Yapay zeka ne yapabilir?” değil; “İnsan neyi yapay zekaya bırakmamalıdır?”

İşte XXI. yüzyılın en büyük felsefi sorusu budur.

Şimdi düşünmenin tam zamanı!

Rüzgarlı Şehrin Mavisinden Notlar

“Makine düşünmeyi öğrendi. Peki insan, düşünmeyi bırakıyor mu?”

Sanayi Devrimi insanın kas gücünü dönüştürdü. Dijital Devrim bilgiye ulaşma biçimimizi değiştirdi. Yapay zekâ devrimi ise ilk kez insanın en temel ayrıcalığını; düşünme, karar verme ve üretme yetisini tartışmaya açtı.

Bugün artık mesele yalnızca ChatGPT, Gemini, Claude ya da yeni nesil yapay zekâ sistemlerini kullanabilmek değildir. Asıl mesele, bu sistemlerin ürettiği bilgiyi sorgulayabilecek zihinsel olgunluğa sahip olup olmadığımızdır.

Tam da bu nedenle XXI. yüzyılın en stratejik dersi bilgisayar değil, felsefe olabilir.

Çünkü yapay zekâ cevap üretir.

Felsefe ise doğru soruyu öğretir.

Aradaki fark, insanlığın geleceğini belirleyecek kadar büyüktür.

Bugün dünyanın en büyük teknoloji şirketleri milyarlarca dolar harcayarak daha güçlü algoritmalar geliştiriyor. Buna karşılık UNESCO ve uluslararası eğitim kuruluşları, yapay zekâ okuryazarlığının yalnızca teknik becerilerden ibaret olamayacağını; etik, eleştirel düşünme ve insan merkezli eğitimle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Öğretmenler ve öğrenciler için hazırlanan yapay zekâ yeterlilik çerçeveleri de tam olarak bu anlayış üzerine kuruluyor. (bkz) ⁠

Çünkü algoritmalar bilgiyi işleyebilir.

Ama anlamı kuramaz.

Bir yapay zekâ milyonlarca kitap okuyabilir.

Fakat “adalet nedir?”, “iyi yaşam nasıl mümkündür?”, “özgür irade gerçekten var mıdır?” sorularına kesin cevap veremez.

Bunlar hâlâ Aristoteles’in, Farabi’nin, Kant’ın ve insanlığın ortak düşünce mirasının sorularıdır.

İşte tam burada hukuk, sosyoloji ve felsefe yeniden merkez sahneye çıkmaktadır.

Yapay zekâ aslında bizi makinelere değil, kendimize döndürmektedir.

Çünkü ilk defa insan, kendi zekâsının sınırlarını dışarıdan seyredebilmektedir.

Belki de tarihte ilk kez insanlar, “düşünmenin ne olduğunu” yeniden öğrenmek zorunda kalacaktır.

Bugün üniversitelerde hala birçok bölümde felsefe seçmeli ders olarak görülüyor.

Oysa birkaç yıl sonra durum tam tersine dönebilir.

Mühendisler etik öğrenmek zorunda kalacak.

Doktorlar algoritmik kararları sorgulayacak.

Hakimler yapay zekânın ürettiği hukuki analizleri değerlendirecek.

Gazeteciler gerçek ile simülasyonu ayırmaya çalışacak.

Öğretmenler ise bilgi aktaran değil, düşünmeyi öğreten rehberlere dönüşecek.

Çünkü bilgi artık kıt değildir. Muhakeme kıttır.

Ezber kıt değildir. Hikmet kıttır.

Veri kıt değildir. Anlam kıttır.

Yapay zekâ bize bilgiyi saniyeler içinde verebilir.

Fakat hangi bilginin doğru, hangi bilginin adil, hangi bilginin insanlık için faydalı olduğuna yalnızca insan karar verebilir.

Bu yüzden geleceğin en değerli mesleği belki de “iyi düşünebilen insan” olacaktır.

Yakın zamanda Birleşmiş Milletler bünyesinde hazırlanan kapsamlı bir rapor, yapay zekâ alanındaki eşitsizliklerin yalnızca teknolojiye erişimle çözülemeyeceğini; toplumların eleştirel düşünme, yapay zeka okuryazarlığı ve etik yönetişim kapasitesini geliştirmesi gerektiğini ortaya koydu. Aksi hâlde teknoloji, bilgi üretmekten çok güç eşitsizliklerini derinleştirebilir. (bkz) ⁠

Belki de artık eğitim sistemimize yeni bir temel ders eklemenin zamanı gelmiştir:

“Felsefe ve Yapay Zeka.”

Bu ders öğrencilere yalnızca algoritmaları öğretmeyecek; algoritmaların arkasındaki insanı öğretecek.

Çünkü geleceği yazacak olan şey, daha hızlı çalışan makineler değil; daha derin düşünebilen insanlar olacaktır.

Ve belki de geleceğin en güçlü yapay zekâsı, felsefeyle yetişmiş bir insan zihninin en iyi yardımcısından öteye hiçbir zaman geçemeyecektir.

Şimdi düşünmenin tam zamanı!

Rüzgarlı Şehrin Mavisinden Notlar

ANKARA – Anadolu Birliği Partisi (ABP) Genel Başkanı Bedri Yalçın, yaptığı yazılı açıklamada, Türkiye'nin içinde bulunduğu siyasi ve toplumsal koşullara ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, partilerine yönelik yürütüldüğünü öne sürdüğü algı operasyonlarına tepki gösterdi.

Yalçın, açıklamasında Türkiye'nin mevcut durumunu 1919 yılı koşullarıyla kıyaslayarak, Anadolu Birliği Partisi'nin milli bağımsızlık anlayışını temsil ettiğini savundu.

ABP Genel Başkanı, Anadolu Birliği Partisi'nin, Sivas Kongresi'nde bir araya gelen Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk hareketinin milli bağımsızlık ruhunu günümüzde temsil ettiğini ifade etti.

Partilerine yönelik çeşitli saldırılar ve algı operasyonları yürütüldüğünü ileri süren Yalçın, bu faaliyetlerin arka planını bildiklerini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni bölüp parçalamak amacıyla yürütülen 5. kol faaliyetlerini ve Anadolu Birliği Partisi'ne yönelik saldırılar ile türlü algı operasyonlarının arka planını çok iyi bilmekteyiz.”

Açıklamasında, emperyalist ve Siyonist güçler olarak nitelediği çevreler ile bunların Türkiye içindeki manda ve himaye yanlısı, federasyoncu, etnik ayrılıkçı destekçilerini eleştiren Yalçın, söz konusu girişimlerin sonuçsuz kalacağını savundu.

Yalçın, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Çabalarınız nafiledir. Türk Milleti, genetiğinde var olan Kuvayı Milliye ruhuyla sizleri bir kez daha tarihten silecektir.”

ABP Genel Başkanı Bedri Yalçın'ın açıklaması kamuoyuna yazılı bildiri şeklinde duyuruldu.